Hari penamaan calon bagi Pilihan Raya Negeri (PRN) Negeri Sembilan menyaksikan seramai 103 calon bertanding bagi merebut 36 kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN).
Walaupun keyakinan tinggi dipamerkan oleh pihak-pihak yang bertanding, kerajaan negeri Madani yang diterajui Aminuddin Harun, selari dengan kerajaan Persekutuan pimpinan Anwar Ibrahim, dijangka menghadapi laluan sukar untuk mengekalkan kuasa.
Cabaran politik di Negeri Sembilan kini semakin besar dan kompleks.
Bagi memahami keadaan politik di peringkat akar umbi, aspek geografi serta sejarah politik negeri ini perlu diambil kira.
Dalam analisis kempen ini, penulis menumpukan kepada empat medan utama yang sedang mengalami perubahan politik di Negeri Sembilan, di mana perubahan corak pengundian dijangka memberi kesan terhadap sokongan kepada kerajaan negeri PH yang diterajui PKR.
Trend semasa menunjukkan berlakunya hakisan sokongan berbanding pengukuhan. Bahagian pertama memberi tumpuan kepada medan pengundi India dan Cina, manakala bahagian kedua meneliti persaingan politik dalam kalangan pengundi Melayu.
Pengaruh besar pengundi India
Komuniti India merupakan faktor penting dalam politik Negeri Sembilan. Negeri ini mempunyai peratusan pengundi India tertinggi di Malaysia, iaitu sekitar 15 peratus daripada keseluruhan pengundi.
Sebanyak 19 kerusi DUN mempunyai lebih daripada 10 peratus pengundi India, iaitu jumlah yang melebihi majoriti mudah 19 kerusi yang diperlukan untuk membentuk kerajaan negeri.
Daripada jumlah itu, 11 kerusi mempunyai komposisi pengundi India melebihi 20 peratus, dengan Jeram Padang mencatatkan hampir satu pertiga pengundinya terdiri daripada masyarakat India.
Keadaan ini berpunca daripada sejarah pembangunan ladang getah dan pekan estet di Negeri Sembilan yang menyebabkan penempatan masyarakat India tertumpu di negeri tersebut.
Justeru, kuasa politik pengundi India amat signifikan dan berpotensi menentukan pembentukan kerajaan negeri.
Daripada 14 kerusi terbuka dalam pilihan raya kali ini, pengundi India dijangka memainkan perananan penentu di 11 kerusi, termasuk Lukut, Seremban Jaya dan Labu.
Di Johor sebelum ini, dianggarkan berlaku peralihan sekitar 40 peratus pengundi India daripada menyokong PH pimpinan Anwar Ibrahim.
Di Negeri Sembilan, penulis mendapati sentimen yang hampir sama turut wujud, khususnya rasa terpinggir, tidak berpuas hati dan isu berkaitan perlindungan rumah ibadat Hindu.
Ramai dalam komuniti itu merasakan mereka sering dipandang remeh. Oleh sebab pengaruh mereka sangat penting dalam pilihan raya ini, semua pihak giat berusaha meraih sokongan mereka.
Kampung Baru Cina kekal kubu DAP
Asas sokongan PH di Negeri Sembilan sejak sekian lama tertumpu di kampung-kampung baru Cina, yang menjadi kubu utama DAP sejak tahun 2008.
Negeri Sembilan mempunyai 59 kampung baru, dan sebahagiannya kini semakin bersifat berbilang kaum berbanding dahulu.
Masyarakat Cina telah lama memainkan perananan penting dalam pembangunan negeri, bermula dalam industri perlombongan bijih timah sebelum beralih kepada sektor pertanian dan perniagaan kecil.
Rasah, yang kini menjadi kubu kuat DAP, merupakan antara penempatan tertua di Negeri Sembilan dan menjadi pusat perkembangan industri perlombongan bijih timah.
Sementara itu, Kampung Baru Titi mencatat sejarah hitam apabila menjadi lokasi salah satu pembunuhan beramai-ramai paling dahsyat semasa Pendudukan Jepun, apabila seramai 1,474 penduduk dibunuh dalam sehari pada Mac 1942.
Pelaksanaan Pelan Briggs bermula tahun 1950 yang menempatkan penduduk Cina di kampung-kampung berpagar turut meninggalkan kesan mendalam terhadap komuniti tersebut.
Selepas merdeka, kampung-kampung baru menjadi kubu kuat MCA. Namun, berbanding negeri seperti Perak dan Johor, kekuatan MCA di Negeri Sembilan lebih sederhana.
DAP pula mempunyai sejarah yang panjang di negeri ini. Dr Chen Man Hin memenangi kerusi Rahang sebagai calon bebas sebelum DAP didaftarkan secara rasmi pada 1966, dan terus mempertahankan kerusi tersebut sehingga 1982.
Pada pilihan raya 1969, DAP memenangi lapan kerusi di Negeri Sembilan. Walaupun jumlah kerusi menurun selepas 1974, pengaruh parti itu terus kekal.
Pada 1999, DAP kehilangan semua kerusinya selepas keluar daripada Barisan Alternatif akibat isu negara Islam PAS.
Keadaan berubah pada 2004 apabila Anthony Loke memenangi kerusi Lobak, manakala DAP turut memenangi Bahau.
Gelombang sokongan masyarakat Cina kepada DAP semakin kukuh pada 2008 apabila ramai pengundi meninggalkan BN susulan isu seperti penternakan babi dan pendidikan Cina.
MCA kehilangan hampir semua kerusi Parlimennya di Negeri Sembilan kepada DAP.
Kerusi Lukut menjadi contoh jelas apabila MCA yang menang selesa pada 2004 tewas kepada DAP pada 2008 dengan majoriti besar.
Menjelang 2013, DAP berjaya mengukuhkan kedudukannya dengan memenangi 11 kerusi DUN, yang kekal dikuasai sehingga kini.
Petunjuk perubahan sokongan
Kemenangan DAP banyak bergantung kepada sokongan pengundi di kampung-kampung baru Cina.
Analisis di peringkat saluran mengundi menunjukkan kawasan-kawasan ini masih menjadi asas penting kepada sokongan DAP dan Pakatan Harapan di kerusi seperti Sikamat dan Pilah.
Corak pengundian juga menunjukkan sokongan kepada DAP kekal stabil dalam beberapa pilihan raya sebelum ini.
Namun, MCA masih mempunyai kira-kira 20 peratus sokongan dalam komuniti tersebut.
Dua perubahan utama sedang berlaku. Pertama ialah peningkatan kepelbagaian kaum di kampung-kampung baru, apabila lebih ramai penduduk Melayu menetap di kawasan tersebut.
Dalam masa yang sama, PAS berjaya meningkatkan sokongan sehingga dianggarkan sekitar 15 peratus, khususnya dalam kalangan pengundi muda.
Perubahan kedua ialah petunjuk bahawa asas sokongan DAP di kampung baru semakin terhakis berbanding masa lalu.
Pada Pilihan Raya Negeri 2023, kerjasama PH dan BN tidak menghasilkan lonjakan sokongan seperti yang dijangkakan.
Peratusan keluar mengundi di kawasan kampung baru turut menurun kepada bawah 65 peratus, terutama dalam kalangan pengundi muda.
Dalam pilihan raya kali ini, isu seperti Sijil Peperiksaan Bersepadu (UEC), pengaruh PAS dan isu penternakan babi di Selangor kembali menjadi bahan perbincangan.
Keadaan ini menjadikan persaingan yang dihadapi DAP berbeza berbanding pilihan raya terdahulu.
Persoalan terhadap prestasi DAP
Di peringkat akar umbi, semakin ramai pengundi mempersoalkan sejauh mana DAP berjaya memenuhi harapan masyarakat Cina sepanjang berada dalam kerajaan.
Selepas menguasai banyak kawasan ini selama lebih sedekad, wujud tanda-tanda keletihan pengundi dan rasa kecewa.
Sebahagian pengundi mempersoalkan usaha menaik taraf kampung-kampung baru, khususnya apabila pembangunan dilihat lebih tertumpu di negeri lain seperti Perak, sedangkan masih banyak kawasan separa bandar di Negeri Sembilan memerlukan perhatian.
Walaupun majoriti pengundi Cina masih menyokong DAP, terdapat sebahagian yang semakin menjauhkan diri daripada politik, sementara MCA pula dilihat menerima sedikit lebih banyak keterbukaan berbanding sebelum ini.
Keadaan itu menyebabkan DAP memberi lebih tumpuan kepada serangan politik terhadap MCA, di samping meningkatkan naratif anti-UMNO dan anti-PAS.
Bagaimanapun, menurut penulis, pendekatan itu secara tidak langsung turut menggerakkan sokongan pengundi Melayu, khususnya di kawasan kampung baru yang kini semakin berbilang kaum.
Semakin kuat serangan terhadap PAS, semakin besar juga kemungkinan DAP berdepan cabaran di kawasan-kawasan tersebut.
Kesimpulannya, kebanyakan daripada 11 kerusi DAP kini menjadi lebih kompetitif berbanding sebelum ini akibat perubahan demografi, isu semasa dan perubahan sentimen pengundi.
Antara kerusi yang dijangka mendapat perhatian ialah Lukut, Chennah dan Nilai.
Gabungan perubahan sokongan pengundi India dan perubahan sentimen dalam kalangan masyarakat Cina menunjukkan bahawa asas politik PH di Negeri Sembilan masih wujud, tetapi tidak lagi sekuat seperti sebelum ini.
Pilihan raya kali ini dijangka menyaksikan persaingan sengit dalam kalangan penyokong tradisional sendiri, dengan kadar keluar mengundi dan perubahan sokongan menjadi faktor penentu.
Bagi DAP, taruhannya lebih tinggi di Negeri Sembilan kerana negeri ini merupakan antara kubu politik terpenting parti itu.
Keputusan DAP akan memberi kesan langsung terhadap prestasi keseluruhan PH.
Sementara itu, MCA masih berdepan cabaran besar untuk kembali memenangi kerusi, manakala DAP dan PH terus menzahirkan keyakinan untuk mempertahankan kedudukan mereka, sebagaimana yang pernah berlaku sebelum pilihan raya di Johor.
BRIGET WELSH Kehormat di Asia Research Institute, University of Nottingham serta Felo Kanan Bersekutu di The Habibie Centre. Penulisan beliau boleh diakses di bridgetwelsh.com.
Artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mencerminkan pendirian Malaysiakini.
