Kongres Nasional PKR 2026 berlangsung pada saat parti itu berdepan persoalan yang lebih rumit berbanding ketika Reformasi bermula hampir tiga dekad lalu. Jika dahulu cabarannya ialah menentang struktur kuasa dari luar kerajaan, hari ini persoalannya ialah bagaimana sebuah parti Reformasi mempertahankan idealisme perubahan ketika menjadi teras pemerintahan.
Ucapan dasar Presiden PKR, Datuk Seri Anwar Ibrahim, harus dibaca dalam konteks itu. Di sebalik rujukan kepada sejarah perjuangan, prestasi ekonomi, integriti, Sabah dan Sarawak serta pembaharuan parti, terdapat satu persoalan besar: apakah makna Reformasi selepas kuasa diperoleh?
Anwar membina hujah dalam dua tahap. Pertama, beliau menjelaskan bahawa perubahan tidak berlaku dalam ruang kosong. Kerajaan Perpaduan menuntut rundingan, kestabilan politik perlu dipelihara, kepentingan wilayah berbeza dan keutamaan masyarakat tidak sentiasa sama. Reformasi, dalam kerangka ini, memerlukan urutan dan kemampuan institusi.
Namun, hujah mengenai perubahan secara “berperingkat” mempunyai had politik. Penyokong Reformasi akhirnya akan bertanya: sampai bila? Di sinilah muncul bahagian paling penting dalam ucapan tersebut. Setelah menegaskan keperluan kestabilan politik, keselamatan dan pengukuhan ekonomi, Anwar menyatakan agenda Reformasi kini perlu diteruskan dengan lebih tegas.
Ini memberikan kerangka yang lebih berguna untuk membaca Kongres 2026. Jika tempoh awal pentadbiran digunakan untuk menstabilkan negara dan memulihkan keyakinan ekonomi, fasa berikutnya perlu menjawab tiga soalan: reformasi apa yang akan dipercepatkan, bila ia dilaksanakan dan bagaimana rakyat boleh mengukur hasilnya.
Data ekonomi memberi kerajaan asas untuk membuat hujah bahawa kestabilan telah menghasilkan kemajuan. Anggaran awal Jabatan Perangkaan Malaysia menunjukkan ekonomi berkembang 5.8 peratus pada suku kedua 2026, selepas 5.4 peratus pada suku pertama. Bagi separuh pertama 2026, pertumbuhan dianggarkan 5.6 peratus berbanding 4.5 peratus dalam tempoh sama tahun sebelumnya. Inflasi Jun pula berada pada 1.9 peratus.
Prestasi pelaburan turut memberikan petunjuk keyakinan perniagaan. MIDA merekodkan RM92.8 bilion pelaburan diluluskan pada suku pertama 2026 melalui 1,249 projek, dengan potensi mewujudkan 50,226 pekerjaan. Pelaburan domestik meningkat 13 peratus kepada RM36.6 bilion, manakala pelaburan asing berjumlah RM56.2 bilion. Pada 2025 pula, ekonomi berkembang 5.2 peratus dan defisit fiskal mengecil kepada 3.7 peratus.
Pada sisi perlindungan sosial, kerajaan memperuntukkan RM15 bilion untuk STR dan SARA pada 2026, meningkat daripada RM10 bilion pada 2024. Lebih lapan juta rakyat layak menerima SARA secara bulanan, manakala STR Fasa 2 melibatkan 5.2 juta penerima dengan peruntukan RM1.3 bilion.
Statistik ini menunjukkan skala intervensi kerajaan, tetapi keberkesanannya tetap perlu dinilai melalui persoalan yang lebih dekat dengan kehidupan: sejauh mana bantuan itu menambah pendapatan boleh guna, mengurangkan tekanan kos harian dan membantu isi rumah membina daya tahan ekonomi yang lebih kukuh, terutama dalam kelompok berpendapatan rendah dan menengah yang tertekan.
Angka ini penting, tetapi ucapan Anwar sendiri mengingatkan mengapa ia tidak boleh menjadi seluruh cerita. Beliau mengakui bahawa pencapaian makro belum semestinya berjaya “menangkap jiwa rakyat”. Harga makanan, sewa rumah, pengangkutan, kesihatan dan pendapatan boleh guna lebih dekat dengan pengalaman pengundi berbanding angka KDNK atau nilai pelaburan.
Di sinilah terletaknya cabaran politik sebenar kerajaan. Prestasi negara tidak secara automatik menjadi rasa sejahtera keluarga, dan rasa sejahtera tidak secara automatik menjadi sokongan politik. Kerajaan perlu mengelakkan andaian bahawa masalahnya sekadar kelemahan komunikasi. Jika keluarga masih berasa sempit, maklum balas itu perlu dibaca sebagai isu dasar dan pelaksanaan juga.
Pengumuman hasrat memansuhkan Akta Universiti dan Kolej Universiti menyediakan satu contoh bagaimana Reformasi boleh diterjemahkan. Nilainya bukan hanya pada AUKU, tetapi pada proses: tuntutan didengar, keputusan dibuat, pelaksanaan dipantau dan hasil boleh dinilai. Jika pendekatan itu diperluaskan kepada reformasi institusi lain, istilah Reformasi akan kembali mempunyai ukuran yang lebih jelas.
Agenda integriti yang diberi penekanan melalui isu Tabung Haji dan Felda juga mempunyai nilai politik tinggi, tetapi ketegasan mesti berjalan bersama kedaulatan undang-undang. Prinsip yang lebih tahan diuji ialah mudah: tiada perlindungan politik kepada sesiapa yang melakukan kesalahan, tetapi tiada juga pendakwaan yang dilihat bermotif politik. Institusi perlu menyiasat secara profesional dan mahkamah menentukan kesalahan.
Ucapan tersebut juga penting kerana meletakkan Sabah dan Sarawak bukan sebagai isu sampingan atau sekadar peruntukan, tetapi sebahagian daripada pembinaan negara. Pada masa sama, PKR terus mempertahankan identiti pelbagai kaum-berakar dalam masyarakat Melayu tetapi menegaskan bahawa tanggungjawab kepimpinan meliputi seluruh rakyat Malaysia.
Namun, ujian terbesar selepas kongres mungkin terletak pada PKR sendiri. Jika parti itu mahu terus memiliki kredibiliti Reformasi, budaya organisasi, cara mendengar akar umbi, ruang perbezaan pandangan dan pembangunan generasi baru juga perlu berubah. Seruan Anwar supaya pemimpin mendengar bukan untuk menjawab atau memberi syarahan, tetapi untuk membuat penyesuaian, wajar diterjemahkan menjadi amalan parti.
Sebab itu Kongres 2026 tidak seharusnya diingati kerana siapa meninggalkan parti atau siapa diminta kembali. Persoalan yang lebih bermakna ialah apa yang berlaku selepas muhasabah.
Dalam tiga kata, tugas itu ialah: dengar, betulkan dan percepatkan. Dengar pengalaman rakyat, betulkan kelemahan kerajaan dan parti, serta percepat Reformasi yang boleh dilihat dan diukur.
Kestabilan penting, tetapi ia bukan destinasi. Nilainya ialah pada ruang yang diberikannya untuk perubahan. Dan akhirnya, rakyat tidak akan mengukur Reformasi berdasarkan sejarah perjuangan atau kekerapan slogan diulang. Mereka akan mengukurnya melalui perubahan yang dapat dilihat, dirasai dan dinilai dalam kehidupan harian.
KHAIRUL ARIFIN MOHD MUNIR Pengarah Penyelidikan IDE Research Centre
Tulisan ini tidak semestinya mencerminkan pendirian Malaysiakini.
