Gempa bumi lemah yang melanda Temenggor awal pagi Jumaat mungkin dikaitkan dengan jumlah air yang banyak yang tersimpan di tasik buatan manusia itu - satu fenomena yang dikenali sebagai gempa bumi yang disebabkan oleh empangan.
Kemungkinan itu dibangkitkan oleh Pengarah Jabatan Mineral dan Geosains Perak (JMG) Nizarulikram Abdul Rahim dan disokong oleh kajian saintifik 2021 yang mengenal pasti Temenggor sebagai salah satu daripada dua kawasan di Semenanjung Malaysia yang berkaitan dengan kemungkinan gempa bumi yang disebabkan oleh empangan.
Nizarulikram memberitahu Malaysiakini bahawa dia telah menyemak lokasi tersebut dengan bahagian mereka di Perak, Jabatan Meteorologi, dan mengesahkan bahawa pusat gegaran pada hari Jumaat berada di kawasan Tasik Temenggor.
Tasik Temenggor merupakan tasik buatan manusia kedua terbesar di Semenanjung, dan merupakan hasil daripada penciptaan Empangan Temenggor yang menjana elektrik.
Apabila dihubungi, Tenaga Nasional Berhad (TNB) - yang menguruskan empangan itu - telah menjalankan pemeriksaan keselamatan dan struktur serta-merta susulan gegaran tersebut.
"(Kami) mengesahkan bahawa keselamatan dan integriti strukturnya kekal tidak terjejas," kata TNB dalam satu kenyataan kepada Malaysiakini.
Ia menambah bahawa tiada kerosakan struktur, retakan atau keabnormalan dikesan, sementara semua sistem pemantauan dan instrumentasi berfungsi seperti biasa.
Ia menambah bahawa Empangan Temengor dan empangan lain yang diuruskan oleh TNB direka bentuk untuk menahan beban seismik dan dilengkapi dengan Pecutan Gerakan Kuat (SMA) untuk memantau aktiviti seismik.
Jelasnya, paras air, operasi laluan limpahan dan penjanaan kuasa juga kekal dalam parameter selamat dan sentiasa dipantau oleh pasukan teknikal TNB.
Ini bukan kali pertama gempa bumi dikesan di sekitar empangan itu - yang dibina antara tahun 1967 dan 1974.
Nizarulikram berkata kajian telah mengaitkan gempa bumi lemah di sekitar Temenggor dengan pengisian takungan selepas siapnya empangan pada akhir 1970-an.
Dia berkata menurut data terdahulu, kawasan Temenggor telah mencatatkan sekurang-kurangnya lima gempa bumi lemah sejak tahun 1980-an.
"Berat dan tekanan isipadu air yang besar di dalam takungan boleh memberi tekanan yang besar pada batu di bawah tasik.
"Penurunan paras air takungan yang ketara juga boleh mencetuskan gempa bumi," katanya, sambil menambah bahawa ia kerana batuan di bawahnya melepaskan tenaga selepas dilepaskan daripada berat air yang ditampung sebelum ini.
Sementara itu, Pengerusi Jawatankuasa Sains, Alam Sekitar dan Teknologi Hijau Perak, Teh Kok Lim, berkata dalam satu kenyataan pada Jumaat bahawa kajian struktur sesar yang berpotensi aktif di sekitar Temenggor menunjukkan bahawa sebarang gempa bumi dijangka bermagnitud rendah hingga sederhana.
Tetapi Temenggor bukanlah satu-satunya empangan di sepanjang Sungai Perak. Terdapat juga tiga empangan lain, iaitu Bersia, Kenering dan Chenderoh.
TNB berkata semua empangannya direka bentuk untuk menahan beban seismik.
Sementara itu, Nizarulikram berkata penyelidik juga telah mengaitkan gempa bumi berhampiran Temenggor dengan kemungkinan pengaktifan semula sesar geologi purba - Sesar Banding.
Satu kajian oleh Dony Adriansyah Nazaruddin dan Helmut Duerrast, yang diterbitkan dalam SN Applied Sciences pada tahun 2021, turut menemui sesar padat atau garisan geologi di sekitar takungan tersebut.
Keempat-empat pusat gempa bumi di Temenggor yang dikajinya sama ada pada atau hampir dengan trend permukaan garisan ini.
Walau bagaimanapun, para penyelidik memberi amaran bahawa garisan yang dikenal pasti melalui analisis rupa bumi yang diperoleh daripada satelit boleh menunjukkan kemungkinan sesar tetapi ia sendiri bukanlah pengesahan sesar tanpa pengesahan tanah.
