Presiden Amerika Syarikat (AS) Donald Trump memberi amaran pada Isnin bahawa mana-mana kapal tentera atau bot serangan Iran yang menghampiri sekatan maritim yang diarahkannya di sekitar pelabuhan negara itu akan dimusnahkan.
Ini di sebalik terdapat gesaan antarabangsa agar gencatan senjata dihormati dan rundingan disambung semula.
Tentera AS berkata, sekatan itu akan bermula pada 1400 GMT dan terpakai kepada semua kapal yang keluar atau ingin berlabuh di pelabuhan Iran. Namun apabila tempoh masa itu berlalu, tiada pengumuman dibuat bahawa langkah itu telah dikuatkuasakan, mahupun tanda sebarang pintasan berlaku.
Dalam satu hantaran media sosial, Trump berkata sebahagian besar tentera laut Iran telah pun dimusnahkan semasa peranang, tetapi jika mana-mana daripada apa yang dilabelnya sebagai sebilangan kecil baki "kapal serangan pantas" Tehran menghampiri sekatan tersebut, "ia akan dihapuskan serta-merta."
Trump pada Ahad lalu mengumumkan sekatan itu selepas delegasi yang diketuai Naib Presiden JD Vance pulang daripada pertemuan dengan pegawai Iran di Pakistan tanpa berjaya memperoleh perjanjian bagi menamatkan peranang yang dilancarkan pada 28 Feb dengan serangan maut AS dan Israel ke atas Tehran.
"Saya benar-benar rasa bola sekarang berada di gelanggang Iran, kerana kami telah meletakkan banyak perkara di atas meja.
"Kami juga menjelaskan dengan sangat jelas garis merah kami," kata Vance kepada Fox News pada semalam.
Katanya, Washington mesti mengawal uranium diperkaya Iran, dan mesti ada mekanisme pengesahan untuk memastikan Tehran tidak membangunkan senjata nuklear pada masa depan.
Rabu lalu, AS dan Iran bersetuju dengan gencatan senjata selama dua minggu bagi membolehkan rundingan diteruskan, dan peranantara Pakistan serta negara Teluk, Qatar masih menggesa pada Isnin agar ia dihormati sementara usaha diplomatik diteruskan.
"Gencatan senjata masih bertahan dan, ketika saya bercakap ini, usaha penuh sedang dijalankan untuk menyelesaikan isu-isu yang tertunggak," kata Perdana Menteri Pakistan Shehbaz Sharif semasa mesyuarat kabinet.
Sementara itu, Menteri Luar Iran, Abbas Araghchi menyalahkan AS atas kebuntuan rundingan semasa panggilan telefon dengan rakan sejawatnya dari Arab Saudi, Putera Faisal Farhan.
"Malangnya, kami menyaksikan tuntutan berlebihan yang berterusan daripada pihak Amerika dalam rundingan, yang menyebabkan kegagalan mencapai keputusan," katanya seperti dipetik kementeriannya.
Ketua Pertubuhan Maritim Antarabangsa, Arsenio Dominguez, berkata tiada negara boleh "melarang hak laluan damai atau kebebasan navigasi melalui selat antarabangsa yang digunakan untuk transit antarabangsa."
Menteri Luar dan Perdana Menteri Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani menggesa kedua-dua pihak untuk menjamin kebebasan navigasi dan mengelak daripada menggunakan laluan maritim "sebagai alat tekanan", serta menggalakkan Tehran dan Washington untuk terus berhubung dengan peranantara.
Iran sebelum ini telah menutup selat itu kepada apa yang dianggapnya sebagai kapal musuh, dan hanya membenarkan kapal yang berkhidmat untuk negara yang dianggapnya mesra – seperti China – untuk melintas.
Harga minyak, yang telah merosot susulan gencatan senjata, melonjak sekitar lapan peratus pada Isnin di tengah-tengah kebimbangan bahawa ketegangan baharu ini akan menyekat lebih banyak kapal tangki.
Tindakan terbaharu pemimpin AS itu meninggalkan beberapa pemerhati dalam kebingungan.
"Kemungkinan besar, niat Trump adalah untuk cuba menyekat pendapatan eksport Iran dan memaksa pelanggan minyak utama Iran, terutamanya China, untuk menekan Tehran supaya menamatkan sekatan mereka di selat itu," kata badan pemikir The Soufan Center dalam nota harian mereka.
Beijing mengkritik sekatan itu, dengan jurucakap Kementerian Luar, Guo Jiakun menekankan kepentingan selat tersebut kepada perdagangan dan berkata bahawa "mengekalkan keselamatan, kestabilan dan kelancaran laluannya adalah kepentingan bersama komuniti antarabangsa."
Setiausaha Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), Antonio Guterres turut menyeru supaya kebebasan pelayaran dihormati dan menekankan nasib pelaut yang terperanangkap di Teluk.
"Kita perlu ingat bahawa kira-kira 20,000 pelaut telah terperanangkap dalam konflik ini dan kini terkandas di atas kapal, menghadapi kesukaran yang semakin meningkat setiap hari," kata jurucakapnya Stephane Dujarric.
