Dengan selesainya pilihan raya negeri Johor pada 11 Julai, harapan saya sebagai bekas penggubal dasar ialah kerajaan persekutuan dan negeri Johor dapat kembali memberikan tumpuan untuk menyelaraskan dasar berkaitan Zon Ekonomi Khas Johor-Singapura (JSSEZ).
Lebih setahun selepas Malaysia dan Singapura menandatangani perjanjian JSSEZ, jelas perlu ada beberapa penyesuaian ketara di pihak kerajaan persekutuan dan negeri untuk menjayakan peranancangan dan pelaksanaan JSSEZ.
Salah satu elemen penting ini ialah menjadikan kerajaan negeri Johor sebagai rakan kongsi setara dalam peranancangan dan pelaksanaan dasar ini.
Pertama, pelan induk JSSEZ, yang sepatutnya diumumkan pada akhir Mac tahun ini, perlu diselesaikan secepat mungkin, dan kerajaan Johor patut diiktiraf sebagai rakan kongsi setara dalam pelan induk ini.
Ini adalah untuk memberi jaminan kepada pelabur asing bahawa tidak kira siapa yang memegang kuasa di peringkat persekutuan dan negeri, kedua-dua kerajaan merupakan sebahagian daripada proses pembuatan keputusan JSSEZ.
Kerajaan persekutuan masih boleh memimpin dalam beberapa bidang, seperti membincangkan hal berkaitan kerajaan ke kerajaan dengan Singapura (dengan kehadiran kerajaan Johor di bilik perbincangan, serta keupayaan untuk memberi input mengenai hal berkaitan negeri).
Bagaimanapun, dalam bidang lain seperti infrastruktur, pelaburan, dan pembangunan kemahiran, kerajaan negeri Johor sepatutnya memainkan perananan setara dengan kerajaan persekutuan.
Satu cara perkara ini boleh dijelaskan ialah dengan mewujudkan pasukan tugas khas pelaksanaan berkaitan pelan induk JSSEZ bagi memantau pelaksanaan pelan induk ini, dan perananan setara kerajaan negeri Johor dimasukkan ke dalam pelan induk tersebut.
Kedua, kerajaan negeri Johor juga patut menjadi sebahagian daripada proses kelulusan insentif pelaburan berkaitan JSSEZ.
Buat masa ini, kelulusan insentif pelaburan diuruskan sepenuhnya sebagai urusan persekutuan dengan wakil daripada Kementerian Kewangan (kebiasaannya ketua setiausaha perbendaharaan atau salah seorang timbalan) bersama Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (Mida) sebagai urusetia serta anggota penting Jawatankuasa Kebangsaan Mengenai Insentif (NCI) bersama wakil Bank Negara, Lembaga Hasil Dalam Negeri dan beberapa kementerian serta agensi kerajaan utama yang lain.
Realitinya ialah Kerangka Kerja Insentif Baharu (NIF), yang mengguna pakai pendekatan kad skor dan berasaskan hasil, diumumkan pada 30 Jan dan dilaksanakan pada 1 Mac, nampaknya mengatasi insentif pelaburan berkaitan JSSEZ.
Satu cara insentif boleh dijadikan lebih menarik kepada pelabur tanpa menjejaskan NIF ialah dengan kerajaan negeri Johor menyediakan insentif tambahan kepada pelaburan bernilai lebih tinggi melalui pemberian diskaun cukai tanah (oleh pihak berkuasa tanah) dan cukai pintu (oleh pihak berkuasa tempatan), menggunakan pendekatan kad skor yang serupa dengan NIF.
Ini juga akan memberikan locus standi kepada wakil kerajaan negeri Johor, contohnya Invest Johor, untuk menganggotai mesyuarat NCI bagi permohonan pelaburan berkaitan JSSEZ.
Ketiga, Putrajaya patut terbuka untuk menamakan individu daripada perkhidmatan awam Johor yang berpengalaman dan biasa bekerjasama dengan kerajaan persekutuan sebagai ketua pegawai eksekutif agensi kerajaan persekutuan Pihak Berkuasa Pembangunan Wilayah Iskandar (Irda).
Amalan ini akan meningkatkan hubungan antara kerajaan persekutuan dan negeri, terutamanya dalam memudah cara pelaburan bukan sahaja di kawasan Irda tetapi juga dalam JSSEZ, memandangkan Irda ialah urusetia bagi Pusat Memudah Cara Invest Malaysia Johor (IMFCJ), yang terletak di Forest City.
Ketua pegawai eksekutif Irda, melalui IMFCJ, juga merupakan individu penting bagi menangani sebarang masalah awal yang dihadapi pelabur JSSEZ di peringkat majlis tempatan. Jawatan ketua pegawai eksekutif Irda kekal kosong pada awal 2026 apabila Noorazam Osman dilantik sebagai pegawai kewangan kerajaan negeri Johor.
Pembangunan berorientasikan transit
Keempat, kerajaan negeri Johor, terutamanya di peringkat majlis tempatan, patut diberi tempat dalam peranancangan, reka bentuk dan pelaksanaan projek pengangkutan awam E-ART di kawasan Greater Johor Bahru atas banyak sebab.
Pasti ada peranancangan untuk menjadikan beberapa stesen sebagai hab pengangkutan awam, dan wajar untuk wujud pembangunan berorientasikan transit (TOD) yang boleh dirancang oleh kerajaan negeri Johor.
Sebahagian daripada projek ini boleh menjadi perkongsian awam-swasta yang melibatkan pemaju hartanah (yang mungkin merangkumi JLand, sebahagian daripada kumpulan JCorp, syarikat berkaitan kerajaan negeri yang dimiliki oleh kerajaan negeri Johor), dan pengewangan projek sedemikian boleh digunakan untuk menambah baik dan meningkatkan projek E-ART, terutamanya jika kerajaan persekutuan merasakan anggaran kos semasa sebanyak RM7 bilion adalah terlalu rendah.
Sebahagian daripada lokasi pembangunan berorientasikan transit di sepanjang stesen E-ART boleh dibuka untuk tender, dan usahasama boleh dicadangkan oleh pemaju hartanah Malaysia dan Singapura sebagai satu (atau lebih) daripada 50 projek ikonik dalam tempoh lima tahun bawah JSSEZ.
Kita perlu ingat kejayaan pembangunan Marina One oleh Khazanah dan Temasek yang menghasilkan keuntungan baik kepada kedua-dua syarikat pelaburan berkaitan kerajaan. Perjanjian ini merupakan sebahagian daripada pertukaran tanah stesen kereta api Tanjung Pagar, yang ditandatangani oleh bekas perdana menteri Najib Razak dan rakan sejawatannya dari Singapura Lee Hsien Loong pada 2010.
Kelima, kedua-dua kerajaan persekutuan dan negeri patut menubuhkan pasukan tugas khas dispersi trafik dan infrastruktur RTS dalam masa terdekat sebagai persediaan menyelesaikan isu berkaitan trafik di stesen Bukit Chagar di pusat bandar Johor Bahru sebaik sahaja Sistem Transit Rapid (RTS) Link mula beroperasi sama ada pada akhir tahun ini atau awal tahun depan.
Sudah ada kebimbangan dibangkitkan bahawa infrastruktur di sekitar kawasan Bukit Chagar belum bersedia untuk menampung anggaran 10,000 pengembara sejam dari Johor Bahru ke Singapura dan sebaliknya.
Dalam satu forum anjuran Cerebrum, sebuah badan pemikir JCorp, awal tahun ini, saya mencadangkan agar kawasan di sekitar RTS dijadikan kawasan pejalan kaki dan diperindah bagi memaksa penumpang berjalan lebih jauh supaya lebih banyak titik dispersi trafik dapat diwujudkan.
Satu pasukan tugas khas, yang dipimpin pada peringkat awal oleh Menteri Besar Johor Onn Hafiz Ghazi dengan penyertaan kerajaan negeri, majlis tempatan dan agensi persekutuan (seperti Kementerian Pengangkutan dan pihak berkuasa imigresen), patut ditubuhkan untuk mencari jalan jangka pendek dan sederhana bagi mengurangkan isu kesesakan trafik apabila RTS mula beroperasi.
Pihak berkuasa Greater JB
Keenam dan akhir sekali, kerajaan persekutuan perlu bekerjasama dengan kerajaan negeri untuk mewujudkan Pihak Berkuasa Greater Johor Bahru (GJBA), sebuah entiti yang boleh menjaga infrastruktur dan keperluan lain di kawasan JB yang lebih besar seperti pengangkutan awam, pembangunan, dan aktiviti bersama.
Terdapat presiden antarabangsa bagi penubuhan pihak berkuasa sedemikian. Sebagai contoh, London mempunyai Pihak Berkuasa Greater London (GLA), dan Manchester mempunyai Pihak Berkuasa Gabungan Greater Manchester (GMCA).
Perdana menteri baru Britain Andy Burnham merupakan datuk bandar julung kali bagi Greater Manchester sebelum meletak jawatan untuk bertanding dalam pilihan raya kecil parlimen, yang membolehkannya diangkat sebagai perdana menteri baru-baru ini.
Negeri Selangor mengumumkan pada 2024 untuk menubuhkan kawasan pentadbiran Kawasan Greater Klang bagi tujuan menyelaras infrastruktur bersama dan keperluan lain yang melibatkan majlis perbandaran Klang, Shah Alam, Subang Jaya dan Petaling Jaya.
Pewujudan pihak berkuasa tempatan yang lebih besar dan pertama seumpamanya di Malaysia ini akan membolehkan kawasan Greater JB merangka peranancangan jangka panjang yang lebih baik untuk keperluan infrastruktur metropolis yang sedang berkembang ini.
Potensi JSSEZ kekal sangat menarik kepada pelabur asing dan akan menjadi pengubah keadaan bukan sahaja untuk Johor Bahru atau Johor, tetapi akan menjadi contoh terbaik penjajaran kerajaan persekutuan dan negeri untuk bekerjasama demi kemakmuran bersama rakyat Malaysia dan jiran kita di seberang tambak di Singapura.
Janganlah kita melepaskan peluang ini disebabkan perselisihan politik di peringkat persekutuan dan negeri antara gabungan yang berbeza.
ONG KIAN MING ialah profesor adjung di Universiti Taylor dan merupakan bekas anggota parlimen Bangi.
Tulisan ini tidak semestinya mencerminkan pendirian Malaysiakini.
