Undang-undang keselamatan jalan raya Malaysia bakal diubah suai dengan ketara selepas Dewan Rakyat hari ini meluluskan Rang Undang-Undang Pengangkutan Jalan (Pindaan), yang bertujuan mengetatkan penguatkuasaan dan meningkatkan hukuman bagi kesalahan lalu lintas yang serius.
Berikut adalah perkara penting yang perlu diambil perhatian.
Peningkatan kompaun
Undang-undang baru ini akan membenarkan pihak berkuasa mengeluarkan saman lalu lintas sehingga RM500, peningkatan sebanyak 66.7 peratus daripada kadar maksimum RM300 yang ditetapkan oleh peruntukan sedia ada di bawah Akta Pengangkutan Jalan.
Kenaikan ini akan terpakai merentasi 11 seksyen yang merangkumi kebanyakan kesalahan lalu lintas biasa, termasuk melebihi had laju, mengabaikan arahan dan papan tanda lalu lintas, gagal memaparkan nombor pendaftaran, dan memandu kenderaan bermotor tanpa lesen yang sah.
Walau bagaimanapun, ia hanya akan berkuat kuasa mulai 1 Januari 2029, tempoh tangguh dua tahun yang menurut Menteri Pengangkutan Anthony Loke bertujuan meningkatkan kesedaran awam dan membolehkan pengguna jalan raya menyesuaikan tingkah laku pemanduan mereka.
Kompaun maksimum RM500 juga tidak akan dikenakan secara menyeluruh tetapi masih bergantung termasuklah pada jenis dan tahap keseriusan kesalahan, tempoh pembayaran.
Lumba haram dan uji kelajuan
Peruntukan tambahan, Seksyen 42A akan dimasukkan di bawah bahagian 'pemanduan melulu dan berbahaya' akta itu, khususnya untuk menangani kesalahan perlumbaan haram dan uji kelajuan.
Ini bertujuan untuk menambah baik penguatkuasaan terhadap aktiviti-aktiviti ini, yang sebelum ini disiasat dan didakwa di bawah Seksyen 42 kerana memandu secara berbahaya.
Klausa tambahan memperuntukkan denda antara RM2,000 dan RM10,000 bagi mana-mana orang yang didapati bersalah atas lumba haram. Ia juga memberi mahkamah kuasa untuk menghukum pesalah kali pertama dengan hukuman penjara maksimum dua tahun.
Bagi kesalahan kedua dan seterusnya, undang-undang memperuntukkan denda yang lebih tinggi antara RM5,000 dan RM20,000, atau penjara tidak melebihi lima tahun, atau kedua-duanya.
Hukuman yang sama juga menanti pesalah yang didapati bersalah mengambil bahagian dalam uji kelajuan di jalan raya.
Sindiket 'Tonto'
Menyedari bahaya yang semakin meningkat yang ditimbulkan oleh 'orang tengah' yang diupah oleh sindiket jenayah untuk membayangi agensi penguatkuasaan undang-undang dan menggagalkan operasi mereka, Kementerian Pengangkutan (MOT) memasukkan klausa baru di bawah akta itu yang menjadikan aktiviti pihak sedemikian, yang juga dikenali sebagai 'Tonto', sebagai jenayah.
Seksyen 110B baru, yang dimasukkan di bawah peruntukan 'halangan dan serangan' menjadikannya satu kesalahan bagi sesiapa sahaja untuk mengekori kenderaan yang digunakan oleh polis atau pegawai pengangkutan jalan raya yang bertugas; mengugut, memprovokasi, menyerang atau mengeluarkan kata-kata kesat terhadap mereka.
Ia juga melarang penyebaran maklumat mengenai tindakan penguatkuasaan undang-undang.
Walau bagaimanapun, menteri memberi jaminan bahawa peruntukan itu tidak akan digunakan untuk menjejaskan kebebasan media melaporkan aktiviti penguatkuasaan undang-undang atau orang awam yang tidak berhasrat untuk membantu aktiviti jenayah.
"Sebelum ini, kita boleh mengambil tindakan terhadap pesalah jalan raya, tetapi sukar untuk bertindak terhadap pihak yang membantu pesalah mengelak penguatkuasaan.
"Pindaan ini bertujuan untuk menutup jurang tersebut supaya operasi penguatkuasaan, terutamanya terhadap kesalahan seperti muatan berlebihan, kenderaan yang tidak mematuhi peraturan, dan pelanggaran kenderaan komersial, dapat dijalankan dengan lebih berkesan," kata Loke.
Sesiapa yang disabitkan kesalahan melanggar Seksyen 110B boleh dikenakan pelbagai hukuman, termasuk denda antara RM10,000 hingga RM50,000, atau penjara antara satu tahun hingga lima tahun, atau kedua-duanya.
Klausa itu juga menjadikan pemberi maklumat yang melindungi pesalah trafik dan perdagangan sebagai kesalahan jenayah yang boleh membawa kepada penyitaan, sekali gus membolehkan polis dan pegawai pengangkutan jalan raya mempunyai kuasa untuk menahan dan merampas mana-mana kenderaan atau barang untuk tujuan prosiding jenayah.- Kenderaan bermotor elektrik
Kenderaan bermotor elektrik kini boleh didaftarkan dengan Jabatan Pengangkutan Jalan (JPJ) di bawah pindaan kepada Seksyen 10 JPJ.
Ia mewajibkan kenderaan bermotor elektrik mempunyai nombor siri dan nombor casis "yang jelas, tersendiri dan tidak diganggu".
Kenderaan mikromobiliti masih dilarang diguna di jalan raya, satu keputusan yang menurut MOT adalah untuk memastikan keselamatan pemandu dan pengguna jalan raya yang lain.
Walau bagaimanapun, penggunaan Alat Bantu Mobiliti Peribadi (PMA) oleh orang kurang upaya masih dibenarkan di lokasi tertentu, seperti laluan pejalan kaki, zon kediaman dan kawasan perumahan berpagar.
Lesen digital dan cukai jalan
Di bawah tambahan kepada Seksyen 20, pengguna jalan raya tidak lagi dikehendaki oleh undang-undang untuk memaparkan maklumat lesen kenderaan bermotor fizikal, atau dikenali sebagai cukai jalan, atau membawa lesen memandu fizikal.
Sebaliknya, mereka kini hanya perlu menunjukkan lesen versi digital kepada pihak berkuasa.
Walaupun dasar sedemikian telah berkuat kuasa sejak 2023 susulan pengenalan aplikasi digital MyJPJ, pindaan ini dijangka akan menangani isu pengguna jalan raya yang diminta untuk mengemukakan salinan fizikal semasa sekatan jalan raya.
Bagi mereka yang tidak dapat mengakses lesen digital mereka apabila dihentikan oleh pihak berkuasa, menteri pengangkutan berkata beban terletak pada pegawai penguatkuasa untuk menentukan sama ada pengguna jalan raya tidak mempunyai lesen yang sah.
Loke memberi jaminan kepada pengguna jalan raya bahawa pegawai JPJ tidak boleh mengeluarkan saman atas andaian bahawa mereka tidak memegang lesen yang sah hanya kerana mereka tidak dapat mengemukakan dokumen digital yang diperlukan.
"Ini kerana setiap pegawai penguatkuasa kini dilengkapi dengan perananti penguatkuasaan mudah alih seperti SMED (Smart Management Enforcement Device), yang membolehkan mereka menyemak status lesen dan status lesen kenderaan bermotor," katanya kepada Dewan Rakyat.
Memandu dalam keadaan mabuk
Walaupun rancangan MOT untuk mewajibkan pemandu di bawah pengaruh alkohol atau dadah untuk membayar pampasan kepada keluarga mangsa, selain menjalani hukuman penjara, cadangan sedemikian tidak termasuk dalam pindaan ini.
Ketiadaannya telah menyebabkan ramai Ahli Parlimen mempersoalkan komitmen kerajaan untuk menangani isu memandu di bawah pengaruh alkohol (DUI).
Walau bagaimanapun, menurut Loke, rang undang-undang itu telah mendapat kelulusan kabinet dua tahun lalu dan penambahan klausa baru memerlukannya melalui keseluruhan proses sekali lagi.
Tambahnya, cadangan pampasan akan dibentangkan dalam rang undang-undang pindaan kedua akhir tahun ini.
