Perikatan Nasional (PN) hanya bertanding di 33 kerusi dalam pilihan raya Johor ini, dan PAS menyeru anggota dan penyokongnya untuk mengundi BN di 23 kerusi yang tidak ditandingi PN.
Sekali pandang, perkata ini memberi kelebihan kepada BN. Bagaimanapun, undi PN tidak semestinya berpindah sepenuhnya kepada BN. Perincian penting ialah asas sokongan PN di Johor dipandu oleh Bersatu, bukan PAS.
Susulan perpecahan dengan Bersatu, PAS boleh mendisiplinkan anggota dan penyokong sendiri, tetapi anggota biasa Bersatu kemungkinan besar tidak mengikut telunjuk PAS, dan undi mereka akan menentukan keputusan di 23 kerusi ini.
Jika anggota dan penyokong PAS patuh sepenuhnya arahan kepimpinan mereka, blok undi Melayu memang boleh beralih kepada BN. Di kawasan campuran yang sangat sengit, perpindahan beberapa ribu undi Melayu sahaja sudah cukup untuk mengubah keputusan.
Bagaimanapun, PN di Johor amat berbeza dengan PN di negeri-negeri utara. Di negeri seperti Kelantan, Terengganu, Kedah, dan malah Perlis atau Pulau Pinang, kekuatan akar umbi gabungan itu hampir sepenuhnya digerakkan oleh PAS. Dalam erti kata lain, undi PN dan undi PAS bertindih.
Tarikan Bersatu di Johor
Di Johor ceritanya berbeza. Gabungan itu lebih bergantung kepada jentera tempatan Bersatu, rangkaian akar umbi bekas Umno, pengaruh peribadi presiden Bersatu Muhyiddin Yassin, dan blok besar pengundi Melayu yang tidak puas hati dengan Umno.
Data dan statistik pilihan raya membuktikan perkara ini. Dalam pilihan raya negeri ini, sejumlah 23 kerusi yang tidak ditandingi PN ialah:
Buloh Kasap, Parit Yaani, Machap, Tanjung Surat, Larkin, Kempas, Benut, Pulai Sebatang, Kukup, Mahkota, Bekok, Yong Peng, Pekan Nanas, Tangkak, Bentayan, Penggaram, Mengkibol, Perling, Skudai, Bukit Batu, Senai, Johor Jaya, dan Puteri Wangsa.
Dalam pilihan raya negeri sebelum ini pada Mac 2022, PAS bertanding di empat daripada kerusi ini - Parit Yaani, Machap, Tanjung Surat, dan Pulai Sebatang. Daripada baki kerusi, Bersatu bertanding 12, dan Gerakan tujuh.
Walaupun PAS memperoleh lebih 20 peratus undi di empat kerusi yang ditandinginya, sorotan kembali kepada keputusan pilihan raya negeri 2018 menunjukkan cerita berbeza: PAS hanya meraih bahagian undi sebanyak 12.9 peratus di Parit Yaani, 8.2 peratus di Machap, dan 10.4 peratus di Pulai Sebatang. PAS malah tidak bertanding di Tanjung Surat pada 2018.
Di Machap, Bersatu, yang masih menjadi sebahagian daripada Pakatan Harapan ketika itu, meraih 44.9 peratus (8,971 undi), tewas dengan margin sangat tipis hanya 404 undi kepada Umno yang mendapat 46.9 peratus.
Sekiranya PAS tidak menarik 8.2 peratus (1,630 undi) tersebut, Bersatu boleh menawan kubu kuat tradisi Umno itu.
Antara 12 kerusi yang tidak ditandingi Bersatu dalam pilihan raya negeri ini, kebanyakannya juga meraih lebih 20 peratus undi pada 2022, dengan Benut memberikan keputusan terbaik mereka pada 29.2 peratus (5,037 undi).
Antara 12 kerusi ini, enam ditandingi oleh calon Cina daripada Bersatu ketika itu, yang kebanyakannya merupakan penyokong bekas timbalan presiden Hamzah Zainuddin, seperti calon Bekok Tan Lek Khang.
Meskipun begitu, memandangkan kecenderungan umum pengundi untuk "mengundi parti, bukan calon", pengaruh organisasi Bersatu di kawasan pilihan raya ini dipercayai kekal jauh lebih kuat daripada pengaruh peribadi Hamzah.
Sebagai sebuah parti serpihan Umno dan rakan parti nasionalis Melayu, Bersatu mempunyai pengaruh yang lebih besar di Johor berbanding PAS.
Johor bukan sahaja tempat lahir dan buaian Umno, malah secara sejarah menempatkan kesultanan Melayu yang kuat. Budaya politik Melayu di sini sudah lama dibina atas institusi beraja dan nasionalisme Melayu tradisional.
Berbanding PAS yang mengutamakan politik agama, Bersatu memperjuangkan garis nasionalis yang jauh lebih dekat dengan Umno, menjadikannya lebih mudah untuk mereka menyerap simpanan undi Melayu tradisional Johor.
Sejak penubuhannya, Bersatu secara konsisten mengekalkan hubungan persaingan dengan Umno. Walaupun ketika Muhyiddin berkhidmat sebagai perdana menteri dari Mac 2020 hingga Ogos 2021 dan berkongsi kuasa dengan Umno dalam kerajaan persekutuan, kedua-dua parti tidak pernah berhenti bersaing.
Bagi kebanyakan anggota dan penyokong Bersatu, punca utama mereka menyertai parti itu adalah kerana penolakan, atau penghinaan mutlak mereka terhadap budaya politik Umno.
Oleh itu, walaupun PAS mengeluarkan seruan padu "undi BN", ia tidak bermakna penyokong Bersatu akan beralih kepada BN.
Perpaduan rekaan
Tambahan pula, PAS bulan lalu memutuskan kerjasama politik dengan mereka, walaupun masih sama-sama bergabung dalam PN.
Februari lalu, naib presiden PAS Ahmad Samsuri Mokhtar menggantikan Muhyiddin sebagai pengerusi PN.
Di bawah kepimpinan baharu, PN menamatkan jawatan dua pemimpin terkemuka Bersatu - Azmin Ali dan Radzi Jidin - sambil menyambut parti baharu Hamzah, Parti Wawasan Negara, ke dalam gabungan itu.
Apabila pilihan raya negeri Johor semakin hampir, PAS dan Bersatu mengetepikan perbezaan mereka untuk berkempen bawah bendera PN yang dikongsi bersama.
Bagaimanapun, ini hanyalah perpaduan rekaan yang menyembunyikan perselisihan yang mendalam. Kedua-dua parti tidak menyatakan komitmen secara jelas untuk berkempen untuk satu sama lain.
Berhadapan dengan tindakan sepihak PAS mendekati BN, pemimpin Bersatu menjarakkan diri.
Ketua penerangan Bersatu Tun Faisal Ismail Aziz mengeluarkan kenyataan tegas bahawa pendirian Bersatu adalah untuk menyokong semua calon PN, bukan BN.
Perpecahan ini terserlah jelas di Layang-Layang.
Anggota Dewan Undangan Negeri penyandang, Abdul Mutalip Abd Rahim, yang asalnya dari Umno, mempunyai pengaruh mendalam di kawasan tempatan dan berkhidmat selama dua penggal berturut-turut.
Bagaimanapun, Umno melucutkan namanya untuk bertanding dalam pilihan raya ini, menyerahkan kerusi itu kepada muka baharu MCA Chua Jian Boon sebagai ganti.
Berang dengan tindakan itu, Mutalip keluar Umno, berpaling tadah kepada Bersatu, dan menyertai persaingan bawah bendera PN. Namun apa yang mengejutkannya, sekutunya PAS memilih BN.
Kekacauan dalam PN membuktikan bahawa andaian BN akan menyerap secara automatik semua undi PN kerana PN tidak bertanding di 23 kerusi adalah terlalu awal. Di kawasan-kawasan ini, undi yang sebelum ini disatukan bawah bendera PN tidak mungkin berpindah dengan lancar.
Tiga laluan berpotensi untuk pengundi Bersatu
Anggota Bersatu dan mereka yang sebelum ini mengundi parti itu berkemungkinan akan berpecah kepada tiga arah:
Senario 1 ialah yang paling mungkin berlaku: Anggota yang setia kepada Muhyiddin mungkin memboikot pilihan raya atau merosakkan undi di kerusi yang tidak ditandingi Bersatu.
Senario 2: Sebahagian kecil penyokong Bersatu mungkin mengalihkan undi kepada BN - didorong oleh semangat nasionalisme Melayu atau persetujuan dengan PAS untuk memastikan Johor kekal di bawah kepimpinan yang didominasi Melayu-Islam - sekali gus membantu BN memperkukuh undi Melayu dan memberi mereka kelebihan di 23 kerusi ini.
Senario 3: Sebilangan kecil pengundi muda, pengundi atas pagar, atau pengundi bebas mungkin mempertimbangkan semula untuk menyokong PH atau Bersama, parti yang dipimpin oleh Rafizi Ramli dan Nik Nazmi Nik Ahmad. Semasa pilihan raya umum 2018, Bersatu masih sebahagian daripada PH dan bertanding bawah bendera PKR. Bagaimanapun, peralihan ini tidak dijangka menjadi arus perdana.
Secara umumnya, bawah sistem pilihan raya pemenang undi terbanyak (FPTP), peralihan dalam strategi PN masih secara asasnya menguntungkan BN.
Bagaimanapun, faktor luar jangka yang lebih kritikal ialah bagaimana penyokong Bersatu akan bertindak balas. Asas sokongan PN di 23 kawasan parlimen ini akan diagihkan semula sepenuhnya.
Adakah pengundi ini, yang menyokong Muhyiddin, akan memilih untuk kekal tegar anti-Umno dan anti-PH, atau adakah mereka lebih rela berkecuali daripada berdiri bersama bekas musuh mereka?
