PRN N Sembilan | Sejak kempen Pilihan Raya Negeri (PRN) Negeri Sembilan bermula, Setiausaha Agung DAP Anthony Loke giat berkempen, merentasi kawasan pilihan raya Chennah dan melawat pelbagai pekan kecil dan kampung dalam usaha berdepan cabaran utama: meraih undi Melayu.
Dia menghadapi antara tugas paling sukar dalam kalangan 11 kerusi yang ditandingi DAP, kerana lebih separuh daripada pengundi kawasan luar bandar adalah bumiputera, demografi yang tidak lazim bagi kerusi tradisional parti itu.
Situasinya sedemikian rupa sehingga selepas melawat beberapa kampung Melayu, kampung baru Cina, dan penempatan Orang Asli di Chennah, pasukan Malaysiakini mendapati bahawa saingan Loke di Chennah jauh lebih sukar daripada yang ditunjukkan angka di atas kertas.
Dengan hanya tiga hari lagi baki berkempen, tugas ini terbukti mencabar, terutamanya di kawasan Melayu kerana mesej perpaduan Melayu BN dan PN nampaknya bergema di kalangan penduduk tempatan.
Terletak di daerah Jelebu di utara Negeri Sembilan, Chennah merupakan kawasan luar bandar dengan sejumlah 14,422 pengundi, dengan 47.8 peratus adalah Melayu dan 6.3 peratus lagi adalah Orang Asli. Bumiputera Malaysia Timur membentuk 1.3 peratus lagi pengundi di sini. Secara keseluruhan, populasi bumiputera membentuk 55.4 peratus pengundi.
Pengundi Cina membentuk 42.6 peratus daripada komposisi pengundi, manakala India hanya menyumbang dua peratus daripada pengundi di sini.
Walaupun bilangan pengundi kecil, Chennah meliputi keluasan lebih daripada 700 kilometer persegi, meliputi kawasan hutan, lembah sungai, kawasan pergunungan, dan kampung-kampung yang berselerak, menjadikannya kawasan pilihan raya terbesar di Negeri Sembilan.
Persekitaran geografi sedemikian menjadikan kempen pilihan raya sangat bergantung pada organisasi akar umbi, rangkaian tempatan, jentera kempen tempatan, dan lawatan dari rumah ke rumah - bahagian yang telah lama menjadi kekuatan tradisional BN, terutamanya Umno.
Walau bagaimanapun, Loke merampas kerusi itu daripada BN dalam pervubaan pertamanya, memperoleh 56% undi - ketika DAP masih berpakat dengan PAS - dan berjaya mempertahankannya sejak itu.
Dalam PRN 2023, Loke memenangi kerusi itu dengan mudah dengan 61 peratus undi ketika Pakatan Harapan (PH) dan BN berada dalam pasukan yang sama.
Tetapi realiti politik telah berubah secara dramatik kerana BN kini bekerjasama dengan PN.
Mengukur sokongan BN dan PN di Chennah hanyalah soal kembali ke sembilan bulan ke pilihan raya umum (PRU) ke-15 apabila ketiga-tiga gabungan itu bertanding sesama sendiri. Dalam pertandingan untuk kerusi parlimen Jelebu ketika itu, hanya 44 peratus pengundi Chennah mengundi untuk PH, manakala 41 peratus mengundi BN dan 15 peratus mengundi PN dengan gabungan undi sebanyak 55 peratus.
Jika Chennah ditandingi ketika itu di bawah penjajaran semasa, ini akan membolehkan pakatan BN-PN memperoleh kemenangan dengan margin 1,306 undi.
Gelombang ‘perpaduan Melayu’
Pemerhatian Malaysiakini setakat ini menunjukkan bahawa ramai daripada mereka yang mengundi BN dan PN pada 2022 masih tidak berubah sokongan.
Di beberapa kampung Melayu, bendera BN dilihat merata-rata manakala bendera PH lebih banyak muncul di tepi jalan atau di rumah sebilangan kecil penyokong.
Contohnya, di Kampung Sungai Rotan 2, hanya rumah pengerusi Jawatankuasa Kemajuan dan Keselamatan Kampung (JPKK) dan sejumlah kecil rumah kediaman lain di kampung itu menggantung bendera PH secara terbuka.
Pengundi Melayu yang ditemui Malaysiakini juga secara terbuka menyatakan sokongan mereka terhadap BN - yang merupakan wakil kumpulan perpaduan Melayu di kerusi tersebut - mempercayai bahawa BN dapat menjaga penduduk tempatan dengan lebih baik.
Ada yang menyatakan bahawa mereka telah lama menjadi penyokong Umno, sementara beberapa pengundi muda secara terus terang mengakui bahawa mereka akan mengikut pilihan ibu bapa dan keluarga mereka.
Ada pula yang mengatakan "perpaduan Melayu" yang dipromosikan oleh BN dan PN selaras dengan jangkaan politik mereka.
Seorang pengundi Melayu yang mendakwa sebelum ini menyokong PH, Solihen Johari, 30, berkata keputusannya untuk kembali kepada BN kali ini terutamanya disebabkan oleh peningkatan kos sara hidup dan isu politik yang melibatkan "agama dan bangsa."
"Saya rasa tu sebab ekonomi satu. Sebab isu agama pun salah satu jugak saya beralih kan. Sebab saya pun kalau tak boleh naklah orang lain. Saya nak orang Melayu je lah yang jaga Malaysia," katanya.
Di sebalik sentimen pro-Melayu itu, calon BN di kerusi itu ialah Siow Kong Choon dari MCA.
Walau bagaimanapun, bagi penyokong BN seperti Solihen, ini bukan isu.
"Negeri Sembilan ni (kita nak) orang jaga negeri kan. Tak naklah yang lain kan. Tapi, iyalah, kalau nak ikutkan kita punya calon BN, calon BN pun Cina juga kan. Tak apalah. Ikutkan. Ikut je lah kan," katanya.
Walaupun kelihatan bercanggah, penerimaan MCA ini terikat dengan persepsi bahawa dalam BN dan PN, orang Melayu Islam yang mendominasi, manakala DAP sering digambarkan oleh seterunya sebagai parti yang mengawal PH.
PN juga sedang berusaha keras untuk meyakinkan penyokongnya di Chennah agar mengundi Siow.
Rosmadi Arif, yang bertanding di kerusi DUN Chennah untuk PN pada tahun 2023 dan sejak itu telah meninggalkan Bersatu untuk menyertai parti serpihan Wawasan Negara, memberitahu Malaysiakini bahawa dia akan "melakukan yang terbaik" untuk meyakinkan pengundi yang sebelum ini menyokongnya untuk mengundi calon MCA.
Ini menunjukkan bahawa kerjasama antara BN dan PN tidak terhad kepada perjanjian politik di peringkat kepimpinan, tetapi telah meluas kepada mobilisasi akar umbi.
Siow, yang dilahirkan dan dibesarkan di Chennah, juga nampaknya mempunyai kelebihan sebagai penduduk tempatan - faktor yang dianggap penting oleh pengundi Melayu luar bandar, selain isu kos sara hidup.
Ramai pengundi luar bandar yang ditemu bual berulang kali membangkitkan isu peningkatan kos. Sesetengah responden percaya bahawa walaupun mekanisme subsidi bersasar sedia ada membantu mengurangkan pembaziran, cara ia dilaksanakan telah meningkatkan beban sara hidup mereka.
Contohnya, subsidi RON95 memerlukan pengesahan MyKad, dan mekanisme pembelian minyak masak juga telah menyebabkan kesulitan bagi sesetengah warga emas dan peniaga kecil.
Linda Baharuddin, 48, peniaga gerai makan di Kampung Sungai Rotan 2 berkata, sejak PH berkuasa, harga melambung tinggi dan janji tidak ditunaikan.
Dia juga mengadu bahawa Loke "Memang tak pernah sampai. Macam kita nak mengadu kat dia pun kita susah. Kita tak tahu dia kat mana. Bila dia sampai ke DUN Chennah ni kita tak tahu."
Antara tuduhan 'anti-Melayu' dan rekod prestasi
Sentimen terhadap PH di kampung-kampung Melayu menyebabkan acara-acara yang diadakan oleh Loke untuk masyarakat ini sering menyaksikan kehadiran yang tidak ramai.
Pada 25 Julai, Loke semasa makan malam bersama pengundi Melayu di Kampung Teriang yang menampilkan Menteri Besar Selangor, Amirudin Shari, kehadiran penduduk kampung Melayu tempatan adalah terhad, dan suasana keseluruhannya agak sepi.
Keesokan harinya, dia menghadapi situasi yang serupa di Kampung Sungai Rotan, dengan kurang daripada 10 penduduk kampung tempatan hadir manakala selebihnya adalah juru kempen dan media.
Semasa ucapannya, Loke jelas menyedari cabaran yang dihadapinya kerana dia menumpukan banyak masa untuk menangani naratif negatif tentangnya yang tersebar di kalangan orang Melayu luar bandar.
Dia menekankan bahawa pemerintahan PH tidak akan menyebabkan orang Melayu kehilangan kedudukan politik mereka, kerana orang Melayu kekal sebagai kumpulan majoriti negara, dan jawatan menteri besar akan sentiasa dipegang oleh orang Melayu.
Dia juga menekankan bahawa dia tidak ada kena mengena dengan pertikaian baru-baru ini antara undang dan Yang di-Pertuan Besar negeri.
Loke menggesa pengundi supaya tidak mengundi berdasarkan dakwaan yang tidak disahkan, tetapi sebaliknya menilai berdasarkan rekod perkhidmatannya sejak 13 tahun lalu.
Rekod prestasi ini dicerminkan dengan baik oleh sekumpulan kecil orang Melayu luar bandar yang akan mengundi PH pada 1 Ogos.
Mereka melihat "perpaduan Melayu" lebih kepada strategi politik, mengkritik pentadbiran BN yang lalu kerana pengagihan sumber yang terpilih, sementara ada juga yang menyatakan rasa tidak puas hati dengan cara Umno sebelum ini mengendalikan kontroversi yang melibatkan keraat diraja Negeri Sembilan.
Roslan Tharim, 55, seorang tukang kebun dari Kampung Sungai Buloh, berkata bahawa Loke telah banyak membantu penduduk tempatan.
"(BN) ada, tapi lambat. Dia pilih bulu orang dekat tu, dia kasih," katanya.
Farid Md Nor, 37, seorang petani yang juga menetap di Kampung Sungai Buloh, merupakan ahli Bersama yang menyokong bekas menteri ekonomi Rafizi Ramli dan kerap mendengar podcastnya.
Memandangkan Bersama tidak bertanding dalam PRN Negeri Sembilan, dia akan menyokong PH di Chennah.
"Loke dia banyak membawa pembangunan di sini. Contohnya, dewan dia bawa di bawah. Dia jadikan kampung ini, Kampung Angkat Madani. Dia majukan daripada segi sektor sawah. Itu bukan dia punya bahagian. Tapi dia majukan juga.
"Dia adakan dataran supaya ramai orang datang di sini. Orang-orang susah pun banyak dia hantar kerusi rodanya. Saya nak cakaplah kan. Maksud daripada segi itu. Dia memang menjaga kita. Bagi saya, saya berpandangan, kita kekalkanlah," katanya.
Pangkalan pengundi Cina
Walaupun menghadapi masalah di kalangan pengundi Melayu, Loke mengekalkan kelebihannya dengan undi Cina, khususnya melalui jenama peribadi yang telah dibinanya di Chennah sejak 13 tahun lalu.
Apabila Malaysiakini menemu bual beberapa pengundi Cina di Titi, mereka hampir sebulat suara memuji prestasi perkhidmatan Loke yang lalu, dengan menyatakan bahawa walaupun memegang pelbagai jawatan penting, dia masih kerap kembali ke kawasannya untuk mengekalkan hubungan dengan penduduk.
Seorang pengundi Cina berusia 50 tahun yang bercakap kepada Malaysiakini dengan syarat namanya tidak didedahkan berkata sumbangan Loke di Titi jelas kepada semua, tetapi mengakui kesukaran pilihan raya kali ini.
Walau bagaimanapun, dia melahirkan keyakinan bahawa PH dapat menggerakkan pengundi luar bandar untuk membantu Loke mempertahankan kerusinya.
"Walaupun beliau tidak berada di sini sepanjang masa, pasukannya menyediakan perkhidmatan di sini," kata pengundi itu.
Begitu juga, dua pemilik perniagaan - seorang mengendalikan kedai motosikal dan seorang lagi kedai runcit - saling mersetuju, menyatakan bahawa Loke telah membawa banyak pembangunan dan kebajikan ke kawasan itu, dan mereka pasti akan menyokongnya kali ini.
Berbeza dengan kehadiran Loke yang hambar di acara-acara di kampung-kampung Melayu, ceramah besar DAP di Titi pada hari Ahad menarik hampir seribu hadirin.
Berucap di majlis itu, Loke mengimbas kembali perjalanan dan hubungan emosinya sejak pertama kali bertanding di Chennah pada 2013 - termasuk mempromosikan mural Titi, mendapatkan sumbangan daripada usahawan Lim Wee Chai dan Vincent Tan untuk membantu komuniti, dan usaha bantuan semasa banjir besar 2021.
"Saya bukan penduduk tempatan, atau Hakka. Saya tidak bertutur dalam bahasa Hakka, dan nama keluarga saya bukan Siow (lawannya Siow ialah ketua pemuda Persatuan Suku Siow Titi Negeri Sembilan), tetapi semua orang sentiasa memberi sokongan yang besar kepada Anthony Loke," katanya.
Dia juga menyebut bahawa walaupun sesetengah orang merasakan dia harus berpindah ke kawasan pilihan raya yang lebih selamat, tetapi sebagai pemimpin utama parti, katanya, dia harus mengambil saingan yang paling sukar.
"Jika saya kembali ke Seremban hari ini, itu bukanlah DAP. Kami mempunyai keberanian, dan kami akan berjuang hingga ke penghujungnya walau apa pun," katanya.
Ramai pengundi Cina dari Titi tinggal di tempat lain, kebanyakannya di Selangor dan Kuala Lumpur, dengan yang lain bekerja di bandar yang berbeza atau di luar negara.
Bagi menggalakkan pengundi Cina dari luar bandar untuk pulang ke rumah dan mengundi pada 1 Ogos, pemimpin DAP menggesa pengundi tempatan yang lebih tua untuk memanggil anak-anak mereka kembali, di samping mendekati pengundi dari luar bandar melalui pelbagai bahan kempen.
Pada 21 Julai, Setiausaha DAP Negeri Sembilan, Cha Kee Chin, menyiarkan di Facebook dengan gambar yang menunjukkan seorang "Encik Liew", yang kembali dari Melbourne, Australia, dan secara khas melanjutkan tempohnya berada di dalam negara untuk turun mengundi Loke di Chennah.
Dalam satu komen di bawah catatan itu, Liew berkata anak-anaknya juga akan kembali mengundi dua hari sebelum hari mengundi.
Pengundi Cina kekal sebagai sumber sokongan terbesar Anthony Loke. Jika Loke menerima sekurang-kurangnya 5,000 undi atau 80 peratus sokongan daripada pengundi Cina tempatan, dia masih mempunyai peluang untuk bersaing.
Walau bagaimanapun, untuk pilihan raya negeri, ia adalah angka keluar mengundi yang sangat sukar untuk dicapai.
Di samping itu, BN berpotensi memenangi sebahagian kecil sokongan Cina. Calon BN Siow ialah penduduk tempatan Titi yang mempunyai hubungan keluarga suku dan rangkaian akar umbi, dan sudah aktif di kawasan pilihan raya lama sebelum kempen bermula secara rasmi.
MCA juga cuba memenangi hati pengundi atas pagar melalui kepulangan ahli parti, aktiviti tempatan, dan menjemput peguam berpengaruh Ang Woei Shang untuk berkempen bagi pihaknya.
Sepasang suami isteri Cina berusia 50-an yang mengendalikan sebuah restoran di Titi berkongsi dengan Malaysiakini bahawa semasa banjir, Siow cepat tiba di rumah mangsa untuk memberikan bantuan.
"Orang luar mungkin tidak tahu, tetapi penduduk tempatan yang tinggal di Titi faham bahawa pemuda ini benar-benar berkhidmat untuk masyarakat," katanya.
Pengundi lain berkata: "Kedua-duanya sangat bagus, jadi saya tidak tahu siapa yang perlu dipilih. Semua orang membesar dengan memerhatikan Siow, tetapi tidak dapat dinafikan, Loke telah memberi sumbangan yang besar kepada pembangunan pelancongan."
Orang Asli boleh menjadi penentu
Jika jurang antara BN dan PH mengecil, kira-kira 900 pengundi Orang Asli di Chennah boleh menjadi penentu atau kingmaker.
Kedua-dua pihak bersaing keras untuk mendapatkan sokongan Orang Asli. Pada 23 Julai, Loke melawat sebuah kampung Orang Asli untuk berinteraksi dengan penduduk tempatan, dan nampaknya menerima respons positif.
BN dengan cepat menyusul. Pada 25 Julai, Siow mengatur sebanyak lima lawatan ke komuniti Orang Asli dalam satu hari dengan harapan dapat mengeratkan hubungan.
Berdasarkan situasi semasa, pertandingan di Chennah bukan lagi sekadar pertarungan antara dua calon.
Bagi BN, ini memberi peluang untuk menuntut semula bekas kubu kuat. Tambahan pula, mengalahkan Loke, setiausaha agung DAP, akan membuktikan bahawa pakatan BN dengan PN atas nama perpaduan Melayu sememangnya berkesan dalam mengatasi DAP, yang telah digambarkan oleh kedua-dua pakatan itu sebagai ancaman kepada orang Melayu.
